مالتيپل اسكلروزيس چيست ؟
MS يكي ازبيماريهاي شايع سيستم عصبي مركزي است كه جوانان راگرفتار ميكند حدود پنجاه هزار نفر ازمردان وزنان دركانادا به اين بيماري مبتلا هستند.بيش از سيصد هزار بيمار مبتلا به M S درايالات متحده آمريكا وجود دارند.دراين بيماري ميلين كه درانتقال پيام هاي عصبي درطول فيبرهاي عصبي نقش دارد آسيب مي بيند اگر آسيب ميلين جزئي باشد پيام هاي عصبي با اختلالات كمتري منتقل مي شوند اگر آسيب ميلين زياد باشد بافت اسكار مانند (زخمي شكل)جايگزين ميلين مي شود و از اينرو انتقال پيام هاي عصبي ممكن است به طور كامل قطع شوند. نام اين بيماري به اين علت مولتيپل اسكلروزيس انتخاب شده است كه در مناطق زيادي از سيستم عصبي ضايعه ايجاد شود (مولتيپل)،و اسكار كه به معني بافت سخت مي باشد جانشين ميلين آسيب ديده مي شود.علائم M S شدت بروز آنها و همينطور سيربيماري از فردي به فرد ديگر متفاوت است . در بعضي افراد سير بيماري همراه با حملات بيماري و تشديد ناگهاني علائم آن مي باشد و يا همراه با دوره هاي كامل و يا نسبي بهبودي در تمام طول زندگي است . بعضي از افراد فقط يك يا دو حمله داشته و مابقي عمرشان بدون علامت هستند.ديگران ممكن است بيماري سير پيشرونده آرامي داشته و تسكين موقتي نداشته باشد. مولتيپل اسكلروزيس بيماري سنين جوانان مي باشد وبيشتر در سنين بين 20 تا 40 سالگي تشخيص داده مي شود اگر چه ممكن است در افراد جوانتر و يا مسن تر از اين محدوده سني ، هم پيدا شود . سن متوسط تشخيص اين بيماري 30 سالگي است در مقابل 2 نفر مرد، 3 نفر زن به اين بيماري مبتلا مي شوند.
چه اتفاقي براي من خواهد افتاد؟
سير بيماري MS در افراد مختلف بسيار متفاوت است. در زمان تشخيص براي پزشك غيرممكن است كه سير بيماري را پيش بيني كند و يا اينكه بگويد بيمار بعد از 5 تا10 سال آينده چه آسيبهايي خواهد ديد. MS بيماري است كه بايد با آن زندگي كرد چرا كه امروزه بطور قطعي نمي توان آن را درمان كرد.بلكه بيشترين كاري كه مي توان انجام داد درمان اختصاصي يكسري از علائم در هنگام بروز آنهاست.
در دوران حمله (مرحله تشديد ناگهاني علائم ) و يا تسكين موقتي MS ميلين ملتهب شده و در انتقال طبيعي عصبي اختلال ايجاد مي كند از اينرو علائمي از قبيل ضعف ، عدم هماهنگي ، سوزش ، اختلال حسي ، دوبيني و مشكلات مثانه ايجاد ميگردد. اگر التهاب شديد باشد عملاً ميلين آسيب مي بيند اگرچه رشد مجدد ميلين ممكن است به طور طبيعي در طول دوران تسكين موقتي بيماري پديد آيد. گاهي اوقات التهاب شديد ميلين ممكن است سبب ايجاد بافت سختي بر روي ميلين شود كه بدينوسيله از عملكرد صحيح فيبر عصبي جلوگيري مي كند. در بسياري از مردم التهاب و بهبودي ممكن است سالها به طول انجامد . به لحاظ تغييرات زياد MS ، كسي نمي تواند پيش بيني كند كه در آينده چه اتفاقي خواهد افتاد و اما به خاطر داشته باشيد MS بيماري كشنده اي نيست.در مطالعه اي نشان داده شده است كه اميد به زندگي بيشتر از 15% كاهش نيافته است . در مطالعاتي كه بر روي تعدادي از بيماران به مدت 25 سال انجام شده معلوم شده است كه بعد از اين مدت ، دو سوم بيماران هنوز قادر به حركت هستند (قادر به حركت با پا بدون استفاده از وسايل كمكي ).
مطالعه ديگري كه توسط محققين دانشگاه (Western Ontario )انجام شده است نشان داده كه ناتواني پيشرونده ناشي از MS كمتر از ميزاني است كه عموماً تصور ميشود . به عنوان مثال در 50% از افراد مورد مطالعه 15 سال زمان لازم بود تا براي پيمودن مسافت نسبت زياد از عصا استفاده كنند. به ياد داشته باشيد كه عصا يا صندلي چرخدار تنها كمكي براي راه پيمودن است نه يك دفاع ، و شما ممكن است تنها به طور موقتي نياز به كمك داشته باشيد تا زماني كه حمله فروكش كرده و بيماري به سمت مرحله تسكين موقتي رود.
چرا مدت زمان زيادي طول مي كشد تا بيماري تشخيص داده شود؟
هنوز تست تشخيصي معيني براي مولتيپل اسكلروزيس وجود ندارد . علائم پراكنده اي كه شما ممكن است در طول ماهها يا سالها تجربه كنيد ممكن است به راحتي شبيه موقعيت هاي ديگر و بيماري هاي ديگر باشد و پزشك تا زمانيكه بيماريها و موقعيت هاي ديگر كنار گذاشته نشود نمي تواند تشخيص قطعي بدهد. تشخيص MS تنها بعد از ظهور علائم و نشانه هاي پراكنده سيستم عصبي كه بعد از چندين ماه يا چندين سال بروز مي كند ميسر است . جهت تشخيص مولتيپل اسكلروزيس پزشك متخصص اعصاب (نورولوژيست) يك تاريخچه پزشكي دقيق گرفته و معاينات سيستم عصبي را انجام خواهد داد. پزشك رفلكس ها و حس هاي مختلف را امتحان و به حركات چشم ها نگاه ميكند و گام برداشتن و هماهنگي شخص را نظاره ميكند.براساس يافته هاي او ، پزشك ممكن است دستور انجام بعضي از تستهاي اضافي را بدهد.اغلب اين آزمايشات انجام ميشود تا بيماريهاي ديگر را رد كند اگر چه بعضي از بيماريها بطور تقريبي در ظهور علائم دقيقاً شبيه MS بوده و مشكل ساز هستند ولي تمام بيماران جهت تشخيص MS نياز به اينگونه تستهاي تخصصي ندارند.
از بين اين آزمايشات تشخيصي مي توان موارد ذيل را نام برد:
- پتانسيل هاي القايي (Evoked potential ) براي اندازه گيري ميزان انتقال عصبي در قسمتهاي مختلف سيستم عصبي مركزي .
- CT Scan جهت بررسي سيستم عصبي مركزي با كاربرد اشعه X كه مي تواند نواحي بدون ميلين را مشخص كند .
- MRI جهت بررسي سيستم عصبي مركزي ، اما بدون كاربرد اشعه X كه از CT Scan حساستر بوده و مي تواند نواحي بدون ميلين را كه ممكن است توسط CT Scan معلوم نشده مشخص كند . بطور نسبي تعداد دشتگاههاي MRI قابل دسترسي در كشور كم مي باشد تشخيص مولتيپل اسكلروزيس هرگز تنها براساس يافته هاي CT Scan و MRI نخواهد بود.
LP يا كشيدن مايع مغزي نخاعي روش تشخيصي ديگري است.درمايع مغزي نخاعي بررسي افزايش سطح گاماگلوبولين و اتصالات تك كلوني(O ligo clonal) مورد بررسي قرار مي گيرد.اگر چه نتايج اين تست ها ممكن است به طور حتمي M S را مشخص نكند وليكن در تشخيص M Sكمك زيادي خواهند كرد.
طبق بررسي هاي انجام شده در گروهي كه ضرورتا نسبت به انجام آزمايش آگاهي نداشتند،بعضي از پزشكان بيماري MSرا تشخيص نداده و علايم دوبيني و يا تاري ديد،احساس سوزن سوزن شدن، گيجي ،عدم تعادل يا كرختي را به بيماري ناشي از عفونت ويروسي يا تنها دربيماري اعصاب نسبت داده اند.
بعضي از بيماران جهت ارزيابي به روانپزشكان ارجاع شده اند.از آنجائي كه بسياري از علايم بالا در موقعيت هاي ديگر نيز بروز مي كند،بسياري از بيمارانيكه اين علايم را دارند مبتلا به بيماري M S نيستند.به هر حال داشتن يكي از اين علايم اگر چه ناخوشايند،دليل بر تشخيص قطعي نخواهد بود.
بسياري از افراد بعد از تشخيص مولتيپل اسكلروزيس دچار شوك شديد مي شوند.واكنش دربرابر شوك ممكن است با اضطراب شديد،عصبانيت،و گريه همراه باشد اين احساسات خيلي طبيعي و نرمال هستند شما بايد احساساتتان را با پزشك خود ،دوستان مذهبي يا مشاورين انجمن حمايت ازM S در ميان بگذاريد.
بروز احساسات و گريه به شما كمك مي كند كه با تشخيص بيماري ، سازگاري بهتري داشته باشيد.
عوامل مولتيپل اسكلروزيس چيست؟
درحال حاضر عليرغم فرضيه هاي زيادي كه وجود دارد علت اصلي M S مشخص نيست .بعضي از محققين بر اين باورند كه ممكن است M S به دنبال يكي از عفونت هاي شايع ويروسي مانند سرخك بروز كند . عفونت ممكن است در دوران كودكي ايجاد شود اما علايم M S تا چندين سال بعد بروز نكند.
بعضي از محققين مداركي را ارائه مي كنند كه M S يك بيماري خود ايمني مي باشد به اين معنا كه عواملي باعث مي شوند تا بدن نسبت به خودش آلرژيك (حساس ) شده و مكانيسم هاي دفاعي كه بر عليه مهاجمين خارجي مانند باكتريها و ويروس ها واكنش نشان مي دهند،اين بار بر عليه خود بدن عكس العمل نشان دهند.
اگر اين مسئله در مورد M S حقيقت داشته باشد مكانيسم آن به اين گونه است كه عوامل ايمني بدن به غشا ميلين دار سيستم عصبي مركزي حمله كرده باعث اختلالات در انتقالات عصبي شده و علايم MS بروز مي كند.همچنين شواهدي وجود دارد دال بر اين كه M S ممكن است بيشتر در ميان افرادي كه استعداد ژنتيكي بيماري M S را دارند بروز كند . اين بدان معنا نيست كه M S ارثي است اما افرادي كه گونه هاي خاصي از آنتي ژنهاي ناسازگار دارند(H LI ) ممكن است بيشتر از افرادي كه آنتي ژنهاي ديگر (H LI ) را دارند به اين بيماري مبتلا شوند(آنتي ژنهاي ناسازگار نشانه هاي ژنتيكي هستند كه در گلبول سفيد افراد يافت مي شوند اين آنتي ژنها در آزمايشگاه مي توانند توسط آزمايش هاي تشخيصي سلول هاي سفيد به همان روشي كه گلبولهاي قرمزخون دسته بندي ميشوند تشخيص داده شوند.)
بطور علمي تحقيقات كامل نشده اند وممكن است در فردي كه استعداد ژنتيكي دارد يك عفونت ويروسي شايع سيستم ايمني بدن را حساس كرده تا به ميلين دستگاه عصبي مركزي حمله كرده و به آن صدمه بزند.
چه اتفاقي براي من خواهد افتاد؟
سير بيماري MS در افراد مختلف بسيار متفاوت است. در زمان تشخيص براي پزشك غيرممكن است كه سير بيماري را پيش بيني كند و يا اينكه بگويد بيمار بعد از 5 تا10 سال آينده چه آسيبهايي خواهد ديد. MS بيماري است كه بايد با آن زندگي كرد چرا كه امروزه بطور قطعي نمي توان آن را درمان كرد.بلكه بيشترين كاري كه مي توان انجام داد درمان اختصاصي يكسري از علائم در هنگام بروز آنهاست.
در دوران حمله (مرحله تشديد ناگهاني علائم ) و يا تسكين موقتي MS ميلين ملتهب شده و در انتقال طبيعي عصبي اختلال ايجاد مي كند از اينرو علائمي از قبيل ضعف ، عدم هماهنگي ، سوزش ، اختلال حسي ، دوبيني و مشكلات مثانه ايجاد ميگردد. اگر التهاب شديد باشد عملاً ميلين آسيب مي بيند اگرچه رشد مجدد ميلين ممكن است به طور طبيعي در طول دوران تسكين موقتي بيماري پديد آيد. گاهي اوقات التهاب شديد ميلين ممكن است سبب ايجاد بافت سختي بر روي ميلين شود كه بدينوسيله از عملكرد صحيح فيبر عصبي جلوگيري مي كند. در بسياري از مردم التهاب و بهبودي ممكن است سالها به طول انجامد . به لحاظ تغييرات زياد MS ، كسي نمي تواند پيش بيني كند كه در آينده چه اتفاقي خواهد افتاد و اما به خاطر داشته باشيد MS بيماري كشنده اي نيست.در مطالعه اي نشان داده شده است كه اميد به زندگي بيشتر از 15% كاهش نيافته است . در مطالعاتي كه بر روي تعدادي از بيماران به مدت 25 سال انجام شده معلوم شده است كه بعد از اين مدت ، دو سوم بيماران هنوز قادر به حركت هستند (قادر به حركت با پا بدون استفاده از وسايل كمكي ).
مطالعه ديگري كه توسط محققين دانشگاه (Western Ontario )انجام شده است نشان داده كه ناتواني پيشرونده ناشي از MS كمتر از ميزاني است كه عموماً تصور ميشود . به عنوان مثال در 50% از افراد مورد مطالعه 15 سال زمان لازم بود تا براي پيمودن مسافت نسبت زياد از عصا استفاده كنند. به ياد داشته باشيد كه عصا يا صندلي چرخدار تنها كمكي براي راه پيمودن است نه يك دفاع ، و شما ممكن است تنها به طور موقتي نياز به كمك داشته باشيد تا زماني كه حمله فروكش كرده و بيماري به سمت مرحله تسكين موقتي رود.
چرا مدت زمان زيادي طول مي كشد تا بيماري تشخيص داده شود؟
هنوز تست تشخيصي معيني براي مولتيپل اسكلروزيس وجود ندارد . علائم پراكنده اي كه شما ممكن است در طول ماهها يا سالها تجربه كنيد ممكن است به راحتي شبيه موقعيت هاي ديگر و بيماري هاي ديگر باشد و پزشك تا زمانيكه بيماريها و موقعيت هاي ديگر كنار گذاشته نشود نمي تواند تشخيص قطعي بدهد. تشخيص MS تنها بعد از ظهور علائم و نشانه هاي پراكنده سيستم عصبي كه بعد از چندين ماه يا چندين سال بروز مي كند ميسر است . جهت تشخيص مولتيپل اسكلروزيس پزشك متخصص اعصاب (نورولوژيست) يك تاريخچه پزشكي دقيق گرفته و معاينات سيستم عصبي را انجام خواهد داد. پزشك رفلكس ها و حس هاي مختلف را امتحان و به حركات چشم ها نگاه ميكند و گام برداشتن و هماهنگي شخص را نظاره ميكند.براساس يافته هاي او ، پزشك ممكن است دستور انجام بعضي از تستهاي اضافي را بدهد.اغلب اين آزمايشات انجام ميشود تا بيماريهاي ديگر را رد كند اگر چه بعضي از بيماريها بطور تقريبي در ظهور علائم دقيقاً شبيه MS بوده و مشكل ساز هستند ولي تمام بيماران جهت تشخيص MS نياز به اينگونه تستهاي تخصصي ندارند.
از بين اين آزمايشات تشخيصي مي توان موارد ذيل را نام برد:
- پتانسيل هاي القايي (Evoked potential ) براي اندازه گيري ميزان انتقال عصبي در قسمتهاي مختلف سيستم عصبي مركزي .
- CT Scan جهت بررسي سيستم عصبي مركزي با كاربرد اشعه X كه مي تواند نواحي بدون ميلين را مشخص كند .
- MRI جهت بررسي سيستم عصبي مركزي ، اما بدون كاربرد اشعه X كه از CT Scan حساستر بوده و مي تواند نواحي بدون ميلين را كه ممكن است توسط CT Scan معلوم نشده مشخص كند . بطور نسبي تعداد دشتگاههاي MRI قابل دسترسي در كشور كم مي باشد تشخيص مولتيپل اسكلروزيس هرگز تنها براساس يافته هاي CT Scan و MRI نخواهد بود.
LP يا كشيدن مايع مغزي نخاعي روش تشخيصي ديگري است.درمايع مغزي نخاعي بررسي افزايش سطح گاماگلوبولين و اتصالات تك كلوني(O ligo clonal) مورد بررسي قرار مي گيرد.اگر چه نتايج اين تست ها ممكن است به طور حتمي M S را مشخص نكند وليكن در تشخيص M Sكمك زيادي خواهند كرد.
طبق بررسي هاي انجام شده در گروهي كه ضرورتا نسبت به انجام آزمايش آگاهي نداشتند،بعضي از پزشكان بيماري MSرا تشخيص نداده و علايم دوبيني و يا تاري ديد،احساس سوزن سوزن شدن، گيجي ،عدم تعادل يا كرختي را به بيماري ناشي از عفونت ويروسي يا تنها دربيماري اعصاب نسبت داده اند.
بعضي از بيماران جهت ارزيابي به روانپزشكان ارجاع شده اند.از آنجائي كه بسياري از علايم بالا در موقعيت هاي ديگر نيز بروز مي كند،بسياري از بيمارانيكه اين علايم را دارند مبتلا به بيماري M S نيستند.به هر حال داشتن يكي از اين علايم اگر چه ناخوشايند،دليل بر تشخيص قطعي نخواهد بود.
بسياري از افراد بعد از تشخيص مولتيپل اسكلروزيس دچار شوك شديد مي شوند.واكنش دربرابر شوك ممكن است با اضطراب شديد،عصبانيت،و گريه همراه باشد اين احساسات خيلي طبيعي و نرمال هستند شما بايد احساساتتان را با پزشك خود ،دوستان مذهبي يا مشاورين انجمن حمايت ازM S در ميان بگذاريد.
بروز احساسات و گريه به شما كمك مي كند كه با تشخيص بيماري ، سازگاري بهتري داشته باشيد.
عوامل مولتيپل اسكلروزيس چيست؟
درحال حاضر عليرغم فرضيه هاي زيادي كه وجود دارد علت اصلي M S مشخص نيست .بعضي از محققين بر اين باورند كه ممكن است M S به دنبال يكي از عفونت هاي شايع ويروسي مانند سرخك بروز كند . عفونت ممكن است در دوران كودكي ايجاد شود اما علايم M S تا چندين سال بعد بروز نكند.
بعضي از محققين مداركي را ارائه مي كنند كه M S يك بيماري خود ايمني مي باشد به اين معنا كه عواملي باعث مي شوند تا بدن نسبت به خودش آلرژيك (حساس ) شده و مكانيسم هاي دفاعي كه بر عليه مهاجمين خارجي مانند باكتريها و ويروس ها واكنش نشان مي دهند،اين بار بر عليه خود بدن عكس العمل نشان دهند.
اگر اين مسئله در مورد M S حقيقت داشته باشد مكانيسم آن به اين گونه است كه عوامل ايمني بدن به غشا ميلين دار سيستم عصبي مركزي حمله كرده باعث اختلالات در انتقالات عصبي شده و علايم MS بروز مي كند.همچنين شواهدي وجود دارد دال بر اين كه M S ممكن است بيشتر در ميان افرادي كه استعداد ژنتيكي بيماري M S را دارند بروز كند . اين بدان معنا نيست كه M S ارثي است اما افرادي كه گونه هاي خاصي از آنتي ژنهاي ناسازگار دارند(H LI ) ممكن است بيشتر از افرادي كه آنتي ژنهاي ديگر (H LI ) را دارند به اين بيماري مبتلا شوند(آنتي ژنهاي ناسازگار نشانه هاي ژنتيكي هستند كه در گلبول سفيد افراد يافت مي شوند اين آنتي ژنها در آزمايشگاه مي توانند توسط آزمايش هاي تشخيصي سلول هاي سفيد به همان روشي كه گلبولهاي قرمزخون دسته بندي ميشوند تشخيص داده شوند.)
بطور علمي تحقيقات كامل نشده اند وممكن است در فردي كه استعداد ژنتيكي دارد يك عفونت ويروسي شايع سيستم ايمني بدن را حساس كرده تا به ميلين دستگاه عصبي مركزي حمله كرده و به آن صدمه بزند.
+ نوشته شده در دوشنبه دوازدهم اردیبهشت ۱۳۹۰ ساعت 18:49 توسط سرور يعقوبي
|